CARBON.TJ

Он чиро, ки дар саҳроҳо месӯзонанд, ба хоки солим ва кредитҳои карбонӣ табдил медиҳем

CARBON.TJ боқимондаҳои растаниро ҷамъ карда, ба биоангишт коркард мекунад ва кредитҳои санҷидашавандаи хориҷкунии CO₂ мебарорад — ба манфиати деҳқонони Суғд ва Хатлон. Барои оғози лоиҳаҳои аввалин шарикон меҷӯем.

Шумо деҳқон ё кооператив ҳастед? Чӣ тавр иштирок кардан →

Аз саҳро то кредитЧӣ тавр кор мекунад
01

Ғӯзапоя ва шохаҳои буридаи боғ

имрӯз дар саҳроҳо сӯзонда мешаванд

100 000+тбоқимонда дар як сол
02

Биоангишт

гармкунӣ бе дастрасии оксиген

садҳосолкарбон дар хок
03

Хоки солим

обу нуриҳоро нигоҳ медорад

то−30%оби обёрӣ
04

Кредити карбонӣ

пас аз санҷиши мустақил

$100–180+барои 1 т CO₂e
Ташаббускорон
LEAN Solutions Кооперативи «Био-Кишоварз» Палатаи машваратчиёни Тоҷикистон
Методология Verra VM0044/ Gold Standard SOC/ International Biochar Initiative
Ғӯзапояба ҷои сӯзондан дар саҳро ҷамъ карда мешавад
Садҳо солCO₂ дар хок нигоҳ дошта мешавад
То −30%оби обёрӣ
$100–180+барои 1 тонна CO₂e дар кредитҳои CDR
Суғд · Хатлонминтақаҳои афзалиятноки кишоварзӣ
Verra · Gold Standard · IBIасоси методологӣ
Аз соли 2012таҷрибаи «Био-Кишоварз» дар кишоварзии органикӣ
Ғӯзапояба ҷои сӯзондан дар саҳро ҷамъ карда мешавад
Садҳо солCO₂ дар хок нигоҳ дошта мешавад
То −30%оби обёрӣ
$100–180+барои 1 тонна CO₂e дар кредитҳои CDR
Суғд · Хатлонминтақаҳои афзалиятноки кишоварзӣ
Verra · Gold Standard · IBIасоси методологӣ
Аз соли 2012таҷрибаи «Био-Кишоварз» дар кишоварзии органикӣ
$100–180+

нархи як тонна CO₂e дар кредитҳои премиалии CDR аз биоангишт1

−20–30%

оби камтар барои обёрӣ ҳангоми илова кардани биоангишт ба хок2

100ҳаз. т+

боқимондаҳои растанӣ ҳар сол: ғӯзапоя, шохаҳои боғ, донакҳо3

2×

афзоиши ҳиссаи кредитҳои дорои рейтинги A ва AA дар ду сол4

01Дар бораи лоиҳа

Бозор аз миқдор ба сифат мегузарад

Рушди саноат, энергетика ва кишоварзӣ бо афзоиши партовҳои CO₂ ва таҳдид ба гуногунии биологӣ ҳамроҳ аст. Ин қарорҳои низомиро талаб мекунад, на лоиҳаҳои алоҳида.

Пас аз рушди босуръати солҳои 2020–2021 ва ноустувории солҳои 2022–2023 харидорони кредитҳои карбонӣ иловагӣ будан, дарозмуддатӣ ва набудани ҳисоби дукаратаро талаб мекунанд4. CARBON.TJ аз аввал маҳз барои ҳамин талабот сохта мешавад.

  1. Аввалин платформаи миллии кредитҳои карбонӣ дар Тоҷикистон — шаффоф ва мувофиқ ба стандартҳои байналмилалӣ.
  2. Биоангишт ҳамчун абзори асосӣ: хориҷкунии воқеии CO₂, на ваъдаи партов накардан.
  3. Захираи тайёри ашёи хом ва шабакаи деҳқонии «Био-Кишоварз» барои ҷамъоварии биомасса.
  4. Ҳамгироӣ бо BIOFIN ва механизми Debt-for-Nature Swaps.
02Чаро биоангишт

На пешгирӣ, балки хориҷкунӣ

Биоангишт CO₂-ро аз атмосфера гирифта, онро садҳо сол дар хок нигоҳ медорад. Чунин кредитҳоро (CDR — Carbon Dioxide Removal) ширкатҳои технологӣ мехаранд ва нархи онҳо чанд маротиба аз кредитҳои стандартӣ баландтар аст1.

Аксари кредитҳо дар бозор

Пешгирии партовҳо

Механизм
Партов рух намедиҳад
Мӯҳлат
Ба ҳифзи ҷангал вобаста аст
Фоида барои саҳро
—
$5–15барои 1 т CO₂e
CARBON.TJ

Хориҷкунии CO₂ бо биоангишт

Механизм
CO₂ гирифта шуда, дар хок нигоҳ дошта мешавад
Мӯҳлат
Садҳо сол
Фоида барои саҳро
Нигоҳдории намӣ, ҳосилхезӣ, 20–30% оби камтар
$100–180+барои 1 т CO₂e
Харидорони кредитҳои CDR дар бозори ҷаҳонӣ:MicrosoftStripeShopifyGoogle
03Чӣ тавр кор мекунад

Аз саҳро то феҳрист

Чор қадам, ки дар ҳар яки онҳо натиҷаи санҷидашаванда ба вуҷуд меояд — асоси боварии харидорон.

Қадами 1

Ҷамъоварии биомасса

Пояҳои пахта, шохаҳои буридаи боғ ва донакҳоеро, ки имрӯз дар саҳроҳо месӯзонанд, аъзои «Био-Кишоварз» ва дигар истеҳсолкунандагони кишоварзӣ ҷамъ меоранд.

Натиҷа: ашёи хоми ба ҳисоб гирифташуда — чӣ қадар, аз куҷо, аз кадом саҳро
Қадами 2

Пиролиз

Биомассаро бе дастрасии оксиген гарм мекунанд. Карбон намесӯзад, балки ба шакли устувори ковок — биоангишт табдил меёбад.

Натиҷа: партияи биоангишт бо таҳлили сифат
Қадами 3

Ба хок андохтан

Биоангиштро ба саҳроҳо меандозанд. Он обу моддаҳои ғизоиро нигоҳ медорад, карбон бошад садҳо сол дар замин мемонад.

Натиҷа: CO₂-и нигоҳдошташуда ва хоки ҳосилхезтар
Қадами 4

Санҷиш ва кредитҳо

Аудитори мустақил маълумотро аз рӯи методологияи байналмилалӣ месанҷад. Танҳо пас аз ин кредитҳо дар феҳрист бароварда шуда, дар бозорҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ фурӯхта мешаванд.

Натиҷа: кредитҳои карбонӣ ва даромади ҳамаи иштирокчиёни занҷир
04Ҷойҳои фаъолият

Суғд ва Хатлон — минтақаҳои аввалин

  • Чаро дар ин ҷоМинтақаҳои асосии кишоварзии кишвар, ки дар онҳо хушксолӣ ва сарфаи об махсусан муҳим аст
  • Ашёи хомПояҳои пахта, шохаҳои буридаи боғ ва донакҳо, ки имрӯз сӯзонда мешаванд
  • Шабакаи деҳқонӣКооперативи «Био-Кишоварз» — кишоварзии органикӣ аз соли 2012
  • Дафтари лоиҳаш. Хуҷанд, хиёбони Пайрав Сулаймонӣ, 4
Харитаи релефии Тоҷикистон: вилоятҳои Суғд ва Хатлон ҷудо карда шудаанд
Суғд ва Хатлон — минтақаҳои афзалиятнок. Барои дидани масоҳати кишт курсорро ба вилоят баред ё онро ламс кунед12
05Модел

Чӣ қадар карбон дар партовҳо

Миқёсро интихоб кунед — аз як хоҷагӣ то тамоми кишвар — ва бубинед, ки боқимондаҳои растанӣ ба чӣ табдил меёбанд.

Модели тасвирӣ, на арзёбии лоиҳа. Коэффитсиентҳо аз методология, сифати ашёи хом ва технологияи пиролиз вобастаанд; тақсими даромад бо шартномаи байни иштирокчиён муайян карда мешавад.
1 000т
Фарзияҳои модел
Биоангишт300т дар як сол
CO₂e-и хориҷшуда750т ≈ кредит дар як сол
Арзиши кредитҳо$75–135 ҳаз.дар як сол, бо нархҳои бозори CDR
06Таҷрибаи ҷаҳонӣ

Модел аллакай дар ҷаҳон кор мекунад

Лоиҳаҳои биоангишт аз партовҳои кишоварзӣ бо иштироки деҳқонон бо бузургтарин харидорони кредитҳои CDR шартнома мебанданд.

ҲиндустонVaraha

Пояҳои пахта

100 000+
деҳқонони хурд дар лоиҳаҳои ширкат

Биоангишт аз пояҳои пахта, ки пештар дар саҳро сӯзонда мешуданд. Деҳқонон барои ашёи хом пардохт ва ҳиссае аз кредитҳо мегиранд. Шартномаҳо бо Google ва Microsoft.

Манбаъ: эзоҳи 5
БразилияNetZero

Кооператив → завод → саҳро

10 000+
деҳқонон дар кооперативи шарик Coocafé

Кооператив пӯсти қаҳваро ба завод медиҳад, биоангишт бошад ҳамчун нурӣ ба саҳроҳои аъзои худи он бармегардад.

Манбаъ: эзоҳи 6
БоливияExomad Green

Миқёс ва шартномаи дарозмуддат

1,24 млн т
CO₂ — шартнома бо Microsoft ба муддати 10 сол

Бузургтарин аҳдномаи биоангишт: харидор пешакӣ ӯҳдадор мешавад, ки кредитҳоро харад, ва истеҳсолот зери ҳамин шартнома сохта мешавад.

Манбаъ: эзоҳи 7
Дар минтақа
Қазоқистон

Биржаи AIFC (AIX) савдои кредитҳои ихтиёрии карбониро оғоз кард — майдончаи эҳтимолии фурӯш8.

Ӯзбекистон

Қонуни соли 2025 дар бораи низоми миллии савдои карбон ва феҳристи миллӣ9.

07Debt-for-Nature Swaps

Қарз ба ивази табиат

Қисми қарзи хориҷии кишвар бахшида ё аз нав сохтор дода мешавад, маблағҳои сарфашуда бошад ба ҳифзи табиат ва кишоварзии устувор равона мегарданд.

1

Кам кардани қарзи хориҷӣ

Кредиторон розӣ мешаванд, ки қисми қарзро бахшанд ё аз нав сохтор диҳанд.

2

Сармоягузорӣ ба табиат

Маблағҳо ба гуногунии биологӣ, кишоварзии устувор ва барқарорсозии ҷангалҳо равона мешаванд.

3

Шарикии байналмилалӣ

Созишномаҳо байни ҳукумат, донорҳо ва ташкилотҳои экологӣ.

Мисол
Эквадор, 2024
$1,53 млрд

қарзи хориҷӣ аз нав маблағгузорӣ шуд

≈$460 млн

барои ҳифзи экосистемаҳои Амазонка10

08Нишондиҳандаҳо

Чӣ тағйир меёбад

Нӯҳ ҳадаф, ки натиҷаи платформа аз рӯи онҳо чен карда мешавад.

01Иқлим

Кам кардани партовҳои CO₂ ва дигар газҳои гулхонаӣ

02Хок

Барқарорсозии хок бо ёрии биоангишт ва технологияҳои органикӣ

03Хок

Гузариш ба кишоварзии органикӣ

04Табиат

Ҳифзи гуногунии биологӣ

05Ниҳодҳо

Низоми миллии сертификатсияи кредитҳои карбонӣ

06Молия

Кам кардани қарзи давлатӣ тавассути Debt-for-Nature Swaps

07Молия

Ҷалби сармояи байналмилалӣ ва дастгирии донорҳо

08Иқтисод

Рушди «иқтисоди сабз» ва ҷойҳои нави корӣ

09Обрӯ

Тоҷикистон ҳамчун пешвои минтақавии рушди устувор

09Сифат

Чен мекунем, на ваъда медиҳем

  • Фоида барои саҳро — новобаста аз кредитҳоБиоангишт хокро беҳтар мекунад ва обро сарфа мекунад, ҳатто агар бозор тағйир ёбад.
  • Ҳар партия пайгирӣ мешавадАшёи хом аз куҷост, чӣ қадар биоангишт, ба кадом саҳро андохта шуд.
  • Санҷиши мустақилКредитҳо танҳо пас аз верификатсия аз ҷониби аудитори аккредитатсияшуда бароварда мешаванд.
  • Аввал кам кардан, баъд ҷубронМо харидоронеро дастгирӣ мекунем, ки партовҳои худро кам мекунанд.
Verra

Verra VM0044

Методологияи ҳисоби карбон ҳангоми истифодаи биоангишт дар хок ва дигар соҳаҳо.

Ҳисоб ва верификатсияи кредитҳои CDR
Gold Standard

Gold Standard SOC

Методологияи чаҳорчӯбавӣ барои карбони органикии хок (Soil Organic Carbon).

Ҳисоби карбон аз амалияҳои устувори кишоварзӣ
International Biochar Initiative

International Biochar Initiative

Талабот ба сифати биоангишт ва истифодаи бехатари он дар хок.

Назорати сифати маҳсулот

Лоиҳа нақша дорад, ки аз рӯи ин стандартҳо сертификатсия гузарад; дар айни замон сертификатсия нашудааст.

10Ташаббускорон

Кӣ дар паси лоиҳа истодааст

Машварат ва рақамикунонӣ

LEAN Solutions

LEAN Solutions — яке аз ширкатҳои пешбари машваратӣ дар Осиёи Марказӣ, ки ба беҳсозии равандҳои тиҷоратӣ, татбиқи принсипҳои LEAN ва Kaizen, табдилоти рақамӣ ва рушди стратегии корхонаҳо ва лоиҳаҳо тахассус дорад. Он ба ноил шудан ба натиҷаҳои назаррас, кам кардани хароҷот ва тақвияти мавқеи рақобатӣ дар бозор кӯмак мекунад.

Шабакаи деҳқонӣ

Кооперативи «Био-Кишоварз»

Кооперативи ғайритиҷоратии «Био-Кишоварз» соли 2012 бо дастгирии Helvetas Swiss Intercooperation ва GIZ таъсис ёфта, биодеҳқонони Тоҷикистонро, ки усулҳои аз ҷиҳати экологӣ тозаи кишоварзиро татбиқ мекунанд, муттаҳид месозад. Кооператив пешрави истеҳсол ва содироти пахтаи органикӣ ва зироатҳои киштгардон гардида, модели устувори кишоварзии органикиро дар кишвар ташаккул медиҳад.

Ҷамъияти коршиносон

Палатаи машваратчиёни Тоҷикистон

Палатаи машваратчиёни Тоҷикистон — ҷамъияти касбии коршиносон ва машваратчиён, ки барои рушди бозори машварат, баланд бардоштани сифати хизматрасониҳо ва пешбурди амалияҳои устувор дар тиҷорат ва лоиҳаҳои ҷамъиятӣ таъсис ёфтааст. Он ҳамчун платформа барои мубодилаи дониш, ҳамкорӣ ва татбиқи стандартҳои байналмилалӣ хизмат мекунад.

11Саволҳо

Саволҳо ва ҷавобҳо

Ҷавоб наёфтед? Ба мо нависед.

Кредити карбонӣ чист?

Сертификате, ки тасдиқ мекунад, ки як тонна эквиваленти CO₂ аз атмосфера хориҷ карда шудааст ё партов нашудааст. Кредит танҳо пас аз верификатсияи мустақил бароварда шуда, дар феҳрист сабт мегардад, то онро ду маротиба фурӯхтан мумкин набошад.

Биоангишт аз ангишти оддии чӯб чӣ фарқ дорад?

Биоангиштро аз боқимондаҳои растанӣ бо роҳи пиролиз — гармкунӣ бе дастрасии оксиген — мегиранд. Онро намесӯзонанд, балки ба хок меандозанд: карбон садҳо сол устувор мемонад, сохтори ковоки он бошад обу моддаҳои ғизоиро нигоҳ медорад.

Чаро кредитҳои CDR аз кредитҳои ҷангал гаронтаранд?

Онҳо хориҷкунии воқеӣ ва дарозмуддати CO₂-ро тасдиқ мекунанд, на ваъдаи партов накарданро. Пешниҳоди чунин кредитҳо маҳдуд аст, талабот аз ҷониби ширкатҳое, ки ҳадафи партови сифрӣ доранд, бошад меафзояд.

Оё кредитҳо ба заводҳо имкон намедиҳанд, ки ифлоскуниро идома диҳанд?

Чунин хатар вуҷуд дорад, бинобар ин мо принсипи «аввал кам кардан, баъд ҷуброн»-ро дастгирӣ мекунем: кредитҳо бояд танҳо боқимондаи ногузири партовҳоро пӯшонанд. Фоидаи биоангишт барои хок ва об бошад новобаста аз бозори кредитҳо боқӣ мемонад.

Деҳқон ё кооператив чӣ тавр метавонад иштирок кунад?

Бо дастаи лоиҳа тавассути телефон ё почтаи электронӣ тамос гиред. Мо мегӯем, ки иштирок чӣ гуна ташкил мешавад, кадом маълумот дар бораи саҳроҳо ва ашёи хом лозим аст ва ҳисобгирӣ чӣ тавр ба роҳ монда шудааст.

BIOFIN чист?

Biodiversity Finance Initiative — ташаббуси Барномаи рушди СММ (БРСММ), ки ба кишварҳо дар арзёбии ниёзҳои маблағгузории ҳифзи табиат ва дарёфти манбаъҳои маблағ кӯмак мекунад.

12Ҳамкорӣ

Барои сохтани платформа даъват мекунем

Мо барои шарикӣ бо донорҳо ва ташкилотҳои байналмилалӣ, харидорони кредитҳои карбонӣ ва истеҳсолкунандагони кишоварзӣ омодаем.

Телефон+992 902 666 999
Почтаи электронӣf.toshpulotov@leansolutions.company
Суроғаш. Хуҷанд, хиёбони Пайрав Сулаймонӣ, 4
Эзоҳҳо ва манбаъҳо
  1. Диапазони нархҳои кредитҳои CDR аз биоангишт ва кредитҳои стандартии ҷангал тахминӣ буда, аз рӯи маводи лоиҳа оварда шудаанд.
  2. Таъсири нигоҳдории намии биоангишт — аз рӯи маводи лоиҳа.
  3. Ҳаҷми боқимондаҳои растанӣ дар Тоҷикистон — арзёбии лоиҳа.
  4. Маълумоти MSCI дар бораи ҳиссаи кредитҳои дорои рейтинги A ва AA — аз рӯи маводи лоиҳа.
  5. Varaha (varaha.earth): AgFunderNews, ESG Dive.
  6. NetZero ва Coocafé: Biofuels Digest.
  7. Exomad Green ва Microsoft: GeekWire.
  8. AIX / AIFC: aifc.kz.
  9. Ӯзбекистон: БРСММ.
  10. Эквадор: The Nature Conservancy.
  11. Релеф: AWS Terrain Tiles (маълумоти SRTM ва ғ.); сарҳадҳои вилоятҳо: geoBoundaries, иҷозатномаи CC BY 4.0.
  12. Масоҳати кишт: вилояти Суғд — Avesta.tj, 01.08.2025 (бо забони русӣ); вилояти Хатлон — АМИТ «Ховар», 15.08.2026 (бо забони русӣ). Харита: нигаред ба эзоҳи 11.